با حضور استادان دانشگاه، مترجمان و دوستداران ادبیات فارسی برگزار شد
از دم عیسی تا گل و بلبل؛ بزرگداشت حافظ شیرازی در بخارست
مراسم بزرگداشت حافظ شیرازی در بنیاد فرهنگی امام علی (ع) بخارست، ایرانیان و دوستداران رومانیایی ادبیات فارسی را گرد هم آورد؛ برنامه‌ای دوزبانه که در آن استادان دانشگاه و مترجمان از پیوند شعر حافظ با فرهنگ، عرفان و ادبیات جهان سخن گفتند.
بخارست ـ مراسم بزرگداشت حافظ شیرازی به همت بنیاد فرهنگی امام علی (ع)، در مهر ۱۴۰۵، برابر با اکتبر ۲۰۲۶، در پایتخت رومانی برگزار شد. اعضای جامعه ایرانی رومانی، استادان و دانشجویان زبان فارسی دانشگاه بخارست و جمعی از علاقه‌مندان رومانیایی ادبیات فارسی در این مراسم حضور داشتند.
این برنامه به دو زبان فارسی و رومانیایی اجرا شد و خوانش شعر حافظ همراه با ترجمه رومانیایی، سخنرانی درباره اندیشه و نمادهای دیوان حافظ و معرفی سنت فال حافظ از بخش‌های آن بود.
سپیده دادار، مجری برنامه، در آغاز مراسم گفت: «حافظ فقط شاعر عشق نیست؛ صدای امید، خرد، آزادی و زیبایی است؛ شاعری که کلامش هنوز با دل‌های ما سخن می‌گوید».
حافظ، قرآن و تصویر «دم عیسی»
سید حمید حسینی، مدیر و امام بنیاد فرهنگی امام علی (ع)، در سخنان آغازین خود، گردهمایی ایرانیان و رومانیایی‌ها و مسلمانان و مسیحیان در بزرگداشت حافظ شیرازی را ارزشمند خواند. او با اشاره به جایگاه دیوان حافظ در خانه‌های ایرانیان و لقب «لسان‌الغیب»، به پیوند شعر و اندیشه این شاعر با قرآن پرداخت و تأکید کرد: «این دوستی و انس با قرآن کلید فهم حافظ است.»
وی در ادامه، به بازتاب نام و شخصیت عیسی مسیح در قرآن و شعر حافظ اشاره کرد و افزود نام عیسی مسیح ۳۶ بار در قرآن آمده و حافظ نیز دست‌کم یازده بار از حضرت عیسی یاد کرده است؛ اشاره‌هایی که به گفته او، تقریباً همواره با تصویر «دم عیسی» و زنده‌شدن دل مرده همراه است.
مدیر بنیاد فرهنگی امام علی (ع) با خواندن بیت‌هایی از حافظ در کنار آیاتی از قرآن و بخش‌هایی از انجیل یوحنا، به زمینه‌های مشترک این تصویرها پرداخت. او بهار «مسیح‌نفس» در شعر حافظ را یادآور حال‌وهوای عید پاک دانست و سخنان خود را با این بیت به پایان برد:
«فیض روح‌القدس ار باز مدد فرماید
دیگران هم بکنند آنچه مسیحا می‌کرد»
گل و بلبل؛ از شعر فارسی تا ادبیات اروپا
پروفسور جورج گریگوره، عرب‌شناس رومانیایی، در سخنرانی خود مسیر گسترش تصویر «گل و بلبل» را از شعر فارسی، از رودکی تا حافظ، به ادبیات ترکی و عربی و سپس اروپا بررسی کرد.
وی با اشاره به آثاری چون داستان «بلبل و گل سرخ» اسکار وایلد و شعرهای الکساندرو ماکدونسکی، شاعر رومانیایی، و گابریلا میسترال، دو سطح معنایی این تصویر را توضیح داد و تاکید کرد: عشق زمینی میان انسان‌ها و عشق عرفانی که در آن، گل سرخ نماد مرکز هستی و بلبل نماد روحی است که به سوی آن حرکت می‌کند.
چندلایگی شعر حافظ؛ از کلاس درس تا شب یلدا
دکتر آدلا چیرو، استاد زبان فارسی دانشگاه بخارست، با مرور تجربه تحصیل خود در دوره دکتری در ایران، از تفسیرهای متفاوت شعر حافظ سخن گفت. او همچنین با اشاره به تجربه شخصی خود در دوران تحصیل اذعان داشت که دو استاد ادبیات فارسی، یک غزل را در یک روز با دو رویکرد متفاوت تفسیر می‌کردند؛ یکی عرفانی و دیگری فلسفی و زمینی.
چیرو با خواندن مصراع «در خرابات مغان نور خدا می‌بینم»، چندلایگی شعر حافظ را از ویژگی‌های برجسته آن دانست و به جایگاه فال حافظ در سنت شب یلدای ایرانیان پرداخت.
او همچنین با اشاره به حضور دانشجویان سال اول زبان فارسی در مراسم، این دیدار را نخستین آشنایی آنان با جایگاه شعر در زندگی ایرانیان توصیف کرد و گفت یکی از زیباترین درس‌های حافظ این است که «لازم نیست همه جهان را یکسان ببینیم تا بتوانیم یکدیگر را بفهمیم».
نمادهای دیوان حافظ و ترجمه رومانیایی «شهد عشق»
سارا استرآبادی، مترجم شعر حافظ به زبان رومانیایی، در بخش دیگری از برنامه، ضمن قرائت برخی از اشعار حافظ نمادهای دیوان این شاعر بزرگ را «کلیدهایی که درهای درونی را می‌گشایند» توصیف کرد. او در توضیح نماد شراب در شعر این شاعر، آن را بیانگر وجد عرفانی و شناخت از راه دل دانست.
استرآبادی با تأکید بر ظرفیت شعر حافظ برای ارتباط با مخاطبان گوناگون گفت: «با حافظ هم عارف پیوند می‌گیرد، هم عاشق، هم فیلسوف».
او سپس غزل‌هایی از جمله «سحرگاهان که مخمور شبانه» را به فارسی خواند و از حاضران دعوت کرد با دو نسخه‌ای که از چاپ نخست ترجمه خود با عنوان «شهد عشق» همراه آورده بود، فال حافظ بگیرند.
روایت شش دختر شیرازی و سنت فال حافظ
دکتر میهای چرناتسکو، استاد زبان و ادبیات فارسی که سابقه تحصیل در ایران را در کارنامه علمی خود دارد، حکایت مشهور شش دختر شیرازی بر مزار حافظ را بازگو کرد؛ روایتی که در آن، دختران از حافظ می‌پرسند کدام یک را برمی‌گزیند و پاسخ را در غزل شماره ۳۳۸، با مصراع «چیزیم نیست ورنه خریدار هر ششم»، می‌یابند.
او این غزل را همراه با ترجمه رومانیایی خواند و در توصیف برداشت خود از سنت فال حافظ گفت: «فال‌گیری نیست؛ مشورت با تقدیر است».
چرناتسکو همچنین افزود: «من خودم کسانی را می‌شناسم که تصمیم‌های بسیار مهمی در زندگی گرفته‌اند، بر اساس پاسخ حافظ».
پایان بزرگداشت حافظ شیرازی با شعرخوانی و موسیقی
در بخش شعرخوانی مراسم، حمید گلشن دو غزل «یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانه کیست» و «دست در حلقه آن زلف دوتا نتوان کرد» را به فارسی خواند و معنای برخی بیت‌ها را برای حاضران رومانیایی توضیح داد.
مراسم بزرگداشت حافظ شیرازی با اجرای زنده موسیقی سعید ونون و سپس ضیافت شام به پایان رسید.
محتوای این برنامه، شامل زندگی‌نامه حافظ شیرازی و نمونه‌هایی از شعر حافظ همراه با ترجمه، در کتابچه دیجیتال مراسم به نشانی hafez.imamali.ro در دسترس است.
